شهرهای پیاده‌مدار (مشاهده و دریافت نمونهٔ صفحات)
دربارهٔ کتاب
«شهرهای پیاده‌مدار» حاصل پژوهش‌های مرتبط با دورهٔ دکتری شهرسازی سیدمهدی معینی است. نقطهٔ آغاز کتاب، همگانی‌بودن حرکت پیاده است: کودکان، جوانان، سالمندان، زنان و مردان و حتی کسانی که بیشتر سفرهایشان را با خودرو انجام می‌دهند، بخشی از هر سفر را پیاده طی می‌کنند. از این منظر، راه‌رفتن فقط یک شیوهٔ جابه‌جایی نیست؛ حقی عمومی و شرط دسترسی به زندگی شهری است.
کتاب توضیح می‌دهد که بهسازی چند پیاده‌رو یا ساخت یک پیاده‌راه، به‌تنهایی شهری را پیاده‌مدار نمی‌کند. افزایش سهم حرکت پیاده به شبکه‌ای پیوسته، مسیرهای ایمن و جذاب، کاربری‌های مختلط، دسترسی آسان به حمل‌ونقل عمومی و مجموعه‌ای هماهنگ از سیاست‌های کالبدی، مدیریتی، اقتصادی و اجتماعی نیاز دارد. معیار موفقیت نیز تنها ظاهر پروژه نیست؛ رضایت شهروندان، تعلق به مکان، امکان حضور گروه‌های مختلف و تداوم زندگی شهری اهمیت دارند.
پرسش و نگاه اصلی
گسترش شهرها و سلطهٔ خودرو، ساختار بسیاری از شهرها را برای حرکت سریع دگرگون کرده است. کتاب در برابر رد سادهٔ خودرو، بر یافتن تعادلی تازه میان شیوه‌های حرکت تأکید می‌کند. حرکت پیاده امکان تماس نزدیک‌تر انسان با محیط طبیعی و مصنوع، دیدن فعالیت‌ها، مکث، گفت‌وگو و شکل‌گیری ارتباط اجتماعی را فراهم می‌آورد؛ تجربه‌ای که از درون خودروی در حال حرکت گسسته‌تر و گذراتر است.
از همین رو، مؤلف به شناسایی موانع حرکت پیاده و عوامل اثرگذار بر انتخاب مسیر می‌پردازد: ایمنی و امنیت، پیوستگی شبکه، کوتاهی و جذابیت مسیر، آسایش اقلیمی، کیفیت محیط، وضعیت جسمی و سنی عابر و زمینه‌های اجتماعی و فرهنگی. تعریف عابر در کتاب، استفاده‌کنندگان صندلی چرخ‌دار و ابزارهای کمکی حرکت را نیز در بر می‌گیرد.
ساختار کتاب؛ سه بخش و هشت فصل
بخش نخست: کلیات حرکت پیاده. فصل اول مفاهیم پایه، پیاده‌راه‌ها، مزایا و ویژگی‌های پیاده‌روی و عوامل کالبدی، اقلیمی، اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر حرکت را بررسی می‌کند. در این فصل به کیفیت مسیر، همواری، انرژی مصرفی، تراکم عابر و حرکت افراد دارای محدودیت جسمی نیز توجه شده است. فصل دوم خیابان و دیگر فضاهای شهری مورد استفادهٔ پیادگان را در بستر تاریخی و اجتماعی می‌خواند و موضوع‌هایی مانند خیابان زیست‌پذیر، خیابان کامل، خیابان به‌عنوان محل بازی، جداسازی پیاده و سواره و تفاوت‌های فرهنگی استفاده از خیابان را مطرح می‌کند. فصل سوم پیامدهای پیاده‌روی را از منظر سلامت عمومی، محیط مصنوع و تغییرات آب‌وهوایی توضیح می‌دهد.
بخش دوم: جایگاه عابر پیاده در ایران. فصل چهارم مشکلات پیاده‌مداری در شهرهای ایران را از زاویهٔ قوانین و مقررات، وظایف شهرداری‌ها، تصادفات، تابلوها، ایمنی، طراحی و تسهیلات حرکت بررسی می‌کند و میان کمبود مقررات، ضعف اجرا و ضعف طراحی تمایز می‌گذارد. فصل پنجم به شهرهای جدید می‌پردازد؛ پایداری جابه‌جایی، تجربهٔ شهرهای جدید در ایران و جهان و رویکرد توسعهٔ مبتنی بر حمل‌ونقل عمومی از محورهای این فصل‌اند.
بخش سوم: راهکارها. فصل ششم سیاست‌های مدیریتی برای افزایش سهم جابه‌جایی پیادگان را معرفی می‌کند: کنترل ترافیک، محدوده‌های بدون خودرو، آرام‌سازی ترافیک و احیای مراکز تاریخی و اقتصادی. فصل هفتم جایگاه حرکت پیاده را در رویکردهایی چون شهرسازی جدید، رشد هوشمند، شهر زیست‌پذیر، ایمن، پایدار و سالم بررسی می‌کند. فصل هشتم به طرح جامع پیاده اختصاص دارد و شاخص‌هایی مانند ایمنی و امنیت، پیوستگی شبکه، دسترسی، جذابیت محیط، پیوند کاربری زمین و حمل‌ونقل، سلامت و آموزش و برابری را در کنار منشور عابر پیاده قرار می‌دهد.
پیشگفتار و چاپ چهارم
علی مدنی‌پور در پیشگفتار کتاب، بازیابی نقش پیاده را بخشی از یافتن تعادل تازه میان سرعت، محیط زیست و زندگی فرهنگی و اجتماعی شهر می‌داند. او اهمیت اثر را در گردآوری و تحلیل اطلاعات مربوط به پیاده‌روی در ایران و سنجش آن در کنار تجربه‌های جهانی برجسته می‌کند.
در یادداشت چاپ چهارم، مؤلف با اشاره به سابقهٔ مطالعات پیاده در تهران و فاصلهٔ شهر با داشتن یک طرح جامع پیاده، یادآور می‌شود که موفقیت پروژه‌های پیاده‌مداری به زنجیره‌ای از اقدامات وابسته است. چاپ چهارم همچنین پژوهش میدانی «ارزیابی و مقایسهٔ تطبیقی ۱۱ پیاده‌راه موجود در شهر تهران» را به‌عنوان مکمل فصل‌های پایانی در پیوست کتاب در بر می‌گیرد.
این کتاب برای چه کسانی است؟
کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران شهرسازی، معماری، طراحی شهری، حمل‌ونقل و سلامت شهری و نیز مدیران و حرفه‌مندانی مفید است که می‌خواهند حرکت پیاده را نه به‌صورت یک پروژهٔ منفرد، بلکه به‌عنوان بخشی از نظام شهر مطالعه کنند. برای دنبال‌کردن بحث نیازهای متفاوت شهروندان و طراحی برای همگان، مطالعهٔ معرفی کتاب «شهر همگان» مکمل این اثر است. کتاب انگلیسی Pedestrian Oriented City نیز مسیر پژوهشی مرتبط با سنجش تأثیر محیط بر حرکت پیاده در تهران را معرفی می‌کند.
یادداشت دسترسی: این صفحه معرفی و خلاصه‌ای مستقل از محتوای کتاب است. برای رعایت حقوق نشر، فایل کامل کتاب در سایت عمومی قرار نگرفته است.
نمونهٔ صفحات آغازین «شهرهای پیاده‌مدار»
این نمونهٔ محدود ۱۵ صفحه‌ای شامل صفحهٔ عنوان و شناسنامه، فهرست کامل، پیشگفتار، «بازیابی نقش پیاده در شهر»، یادداشت مؤلف بر چاپ چهارم و آغاز فصل نخست است. فایل کامل کتاب برای دانلود عمومی ارائه نشده است.